رربورن كلاوس ميشائيل ( مترجم : كيكاوس جهاندارى )
142
نظام ايالات در دوره صفويه ( فارسى )
تأييد مىكند « 609 » . سرانجام بايد گفتهء سياح فرانسوى تورنهفور « * » را كه در سال 1701 م . در گرجستان بوده در اينجا نقل كرد : « بنا عليهذا كارتيل هرساله چهار باز ، بيست و چهار بار شراب و هر سه سال يك بار هفت غلام بهعنوان باج به شاه مىداد . غير از آنچه گفته شد گرجيان هر سال ماليات سرانهاى به ميزان شش عباسى مىپرداختند كه كل آن ماليات به ازاى سيصد تومان به يك نفر كارگزار مالياتى واگذار شد » « 610 » . اما ما در ساير مراجع تأييدى براى واگذارى اين ماليات به اين مبلغ پيدا نكرديم . به باج شخص والى « پيشكش » مىگفتند و در مراجع ما اغلب از آن ذكر شده است . « 611 » اغلب در وقايعنامهها از باج مورد توافق بهصورت « مال محدود ، باج و خراج محدود » « 612 » و يا باج معين شده بهصورت « مال مقررى » « 613 » و يا بهطور عمومى و كلى از « باج و خراج » « 614 » ياد شده است . اما حتى هنگامى كه از « پيشكش » صحبت است باز مىتوان پذيرفت كه مقدارى مقطوع و معين داشته - است . شاه طهماسب اول در فرمانى كه كمى قبل از فتح گيلان در سال 975 ( - 1567 م . ) به والى آن ديار نوشت چنين مىگويد : « . . . دارائى و مال و خراج كل گيلان را . . . كه در عوض آن مقرر فرموده بوديم كه هرساله مبلغ هفتصد تومان به طريق پيشكش به سركار خاصهء شريفه رسانند به دو مفوّض و ارزانى داشته - بوديم » « 615 » .
--> ( 609 ) - تاريخ عالمآراى عباسى ، ص 545 . ( 610 ) - در كتاب زير نقل شده است : Lang , The Last Years 21 ( 611 ) - رجوع شود مثلا به : تاريخ عالمآراى عباسى ، ص 501 ؛ افضل التواريخ ، جلد اول ، ص a 79 ، ( 612 ) - رجوع شود مثلا به : تاريخ حيدرى ، ص a 580 ؛ تاريخ گيلان ، تأليف عبد الفتاح فومنى ، ص 23 . ( 613 ) - رجوع شود به تاريخ حيدرى ، ص a 580 . ( 614 ) - تاريخ حيدرى ، ص a 580 ؛ تاريخ عالمآراى عباسى ، ص 271 ، 519 ؛ عبد الفتاح فومنى ، ص 19 . ( 615 ) - رونوشت فرمان در مجموعهاى از ترسلات بدون عنوان در بريتيش ميوزيوم ، - ( * ) Tournefort